Dersim’de kaçak baraj, yaşam alanlarını yok etti: Dağ keçileri, dağa değil baraja tırmanıyor
![Dersim’de kaçak baraj, yaşam alanlarını yok etti: Dağ keçileri, dağa değil baraja tırmanıyor](https://www.evrensel.net/images/840/upload/dosya/46981.jpg)
Sinem UĞURLU
İstanbul
Dersim Peri Suyu’nda Limak Holding’e ait kaçak Pembelik barajı, doğal yaşamı nasıl yok ettiği fotoğraflandı. Baraj nedeniyle yaşam alanları daralan dağ keçileri barajın beton yığınları arasında yaşamaya çalışıyor. Bazı dağ keçileri ise barajın su tutması nedeniyle oluşan göllerde boğuluyor.
Dersim Elazığ sınırındaki Peri Suyu Vadisi’nde 2008 yılında yapımına başlanan Pembelik Barajı ve HES projesi, onaylı imar bulunmadığı için mahkeme tarafından durdurulmuştu. Ancak proje mahkeme kararına rağmen mühürlenmedi ve Limak çalışmalarına yasa dışı bir şekilde devam etti.
Barajın bölgedeki doğal yaşamı nasıl alt üst ettiği de ortaya çıktı. Yaşam alanları barajın suları ve gövdesi tarafından işgal edilen dağ keçileri artık barajın beton gövdesi üzerinden yürüyerek otlaklarına gidebiliyor. Yaşam alanları ortadan ikiye bölünen dağ keçilerinin barajların su tutmaya başlamasının ardından oluşan göllerde boğulduğu da dile getiriliyor.
DAĞ KEÇİLERİ ALEVİLER İÇİN KUTSAL
Nesli tükenmekte olan dağ keçilerinin korunması gerekiyor. Dağ keçileri ayrıca Dersim Alevilerinin inancına göre kutsal kabul ediliyor. Alevilerin kutsal mekanları ve dağ keçisi, alabalık, turna gibi kutsal saydıkları hayvanlar baraj ve HES projeleri nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Zevk için yapılan ve yasa dışı olan avcılık da, dağ keçilerini tehdit eden diğer bir unsur.
AİLEYİ MAHSUR BIRAKTI
Su tutma işlemine başlayan Pembelik Barajı yüzünden projesi yüzünden Nazimiye Dallıbahçe köyü, Ilısu mezrasında bulunan Arduç ailesinin bağlantı yolları da su altında kalmış, ailenin dış dünyayla bağlantısı kesilmişti.
DANIŞTAY ‘OLMAZ’ DEMİŞTİ
Dersim’deki Pembelik Barajıyla ilgili açılan davalarda geçtiğimiz yaz Danıştay 13. Dairesi barajın “Su Kullanım Hakkı anlaşmasına” uygun olmadığına karar vermişti. Pembelik barajı için verilen “ÇED olumlu” kararının tek başına su kullanım hakkı anlaşmasının hukuka uygun hale getirmeyeceği iddiasıyla Dersim Kültürel ve Doğal Miras Koruma Girişimi Sözcüsü avukat Barış Yıldırım tarafından açılan davada, Peri Suyu üzerinde projelendirilen Pembelik Barajı/HES için Su Kullanım Hakkı Anlaşması yapılması hukuksal olarak mümkün olmadığı dile getirilmişti. Ayrıca, “Peri Vadisi ve Peri Suyu’nun eko-sistem devamlılığı ile sürdürülebilir çevre açısından ekolojisinin korunması hukuksal zorunluluk iken birbiri ardı sıra neredeyse bitişik Baraj/HES projelerini hayata geçirmek tamamen anlaşılamazdır” denilmişti. Su Kullanım Hakkı Anlaşması yapılırken Peri Suyu Vadisi’nde evvelden inşaatı tamamlanan baraj ve HES projelerinin de dikkate alınması gerektiği, mevcut durumda bile neredeyse Peri Suyu diye coğrafik bir alan kalmadığının altının çizildiği davada, havzadaki bütün baraj projelerinin bütüncül bir şekilde ele alınması gerektiği ifade edilmişti. Danıştay’ın haklı bulduğu bu gerekçelere rağmen baraj su tutmaya devam ederken, diğer baraj ve HES projeleri de devam etti.
LİMAK’IN BÜTÜN PROJELERİ KAÇAK
AKP hükümeti ile büyüyen Limak şirketine ait, Dersim’deki Uzunçayır, Seyrantepe, Tatar Barajı ve HES projelerinin de kesinleşmiş nazım ve imar planı bulunmuyor. Yani Limak’ın bölgedeki tüm projeleri kaçak. Dersim'de yapılan ve yapımı planlanan 26 baraj ve HES projesinden sadece birinin imar planı bulunuyor. Peri Vadisi’nde ise, 6 tanesi baraj tipi olan 9 HES projelendirildi.