09 Temmuz 2024 15:41

TÜİK çırpındıkça battı

TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya, Ankara’da basın kuruluşlarının temsilcileriyle bir araya geldi. TÜİK’in enflasyon verilerine ilişkin eleştirilere verdiği yanıt kamuoyunu tatmin etmedi.

Fotoğraf: ANKA

Paylaş

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), enflasyon sepetinde bulunan ve geçmişte açıklanan madde fiyatlarını mayıs 2022’den itibaren açıklamayı durdurmuştu. TÜİK, dün de mayıs 2022 öncesi açıklanan madde fiyatlarını kararttı. TÜİK, DİSK’in açtığı davaya rağmen madde fiyatlarını açıklamamayı sürdürdü.

TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya’nın açıklamalarına göre madde fiyat listesinin açıklanmama gerekçesi “bir gün daha alacak ekstra bir çalışma” oldu. TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya eleştirilere yönelik şu savunmayı yaptı:

“TÜFE'yi Türkiye genelinde aylık 600 binin üzerinde fiyatı derleyerek hesaplıyoruz. Bu sonuçları dünyada en erken açıklayan ülkelerden biriyiz. TÜFE'yi her ayın 3. iş günü kamuoyu ile paylaşıyoruz. Bu fiyatların yaklaşık 300 bini marketlerden alınan kasa fiyatlarından oluşuyor. Bu da ayın sonunda toplanıyor. Söz konusu hesaplamaların açıklanma tarihi olan ayın 3'üne yetişmesi çok zor. Enflasyon, 600 bin fiyatın ağırlıklı ortalaması alınarak toplulaştırıldığı bir hesaplamadır. Bir madde veya hizmetin çeşitlerinin ortalaması alınmaktadır. Örneğin Van'daki bir domates ile İstanbul Etiler'deki çeri domatesin fiyatı aynı olabilir mi? Bunların fiyatlarının ağırlıklı ortalamaları alınarak toplulaştırılan fiyatlar enflasyon hesaplamasında kullanılmaktadır. Madde sepeti olduğu yerde duruyor, madde sepetini gizlemek kimsenin yetkisinde değildir, yayınlanmayan tablolar madde fiyatlarıdır. Geçmişte açıklanan madde fiyatlarının bir gösterge niteliği yoktu. Madde fiyatlarının açıklanması için ekstra bir gün daha çalışma yapmak gerekiyor. Bu sebeple artık gösterge niteliği taşımayan bu fiyatları yayınlamıyoruz."

Çetinkaya ayrıca Avrupa Birliği'ne (AB) üye ve aday ülkeler, EFTA ülkeleri, ABD ve Kanada istatistik ofislerinin internet siteleri de incelendiğinde madde düzeyinde tüm fiyatları yayınlayan herhangi bir ülke bulunmadığını kaydetti. Avrupa Birliği üye ülkelerde yıllık enflasyon yüzde 2.6, ABD’de yıllık enflasyon oranı yüzde 3.6, Kanada’da yıllık enflasyon yüzde 2.9 iken, Türkiye’yi yüksek enflasyonda geçen tek ülke olan Arjantin’de (yüzde 276) enflasyon madde sepeti fiyatları açıklanıyor.

IMF BİLİYOR, HALK BİLMİYOR

Türkiye’de ücret ve maaş zammını belirleyen TÜİK verilerinde yer alan mal fiyatları milyonlarca yurttaştan gizlenirken, TÜİK Başkanı Çetinkaya’nın ifadeleri TÜİK’in baz aldığı fiyatların IMF tarafından da bilindiğini açığa çıkardı.

TÜİK’e yönelik eleştirilerle birlikte TÜİK’in IMF’ye şikayet edildiğini aktaran Çetinkaya, “TÜİK'i IMF Türkiye Masasına şikayet etmişler, orada bir şeyler mi dönüyor diye. IMF Türkiye Masası şefi geldi, hesaplamalarımıza baktılar. Sadece Türkiye'de değil dünyada diğer ülkelerde de ÜFE'nin TÜFE'nin üzerine çıkmış olduğunu fark ettiler ve 'Biz bunu araştıralım' diye gittiler” ifadelerini kullandı.

TÜİK’TE 600 BİN FİYAT VAR AMA TEK FİYAT VERDİ: YUMURTA

Çetinkaya, TÜİK’in aylık 600 binin üzerinde fiyat topladığını söyledi. Ekonomim Yazarı Alaattin Aktaş, endeks zaman içerisinde madde sepetindeki bazı fiyatları hesapladı. İsim vermeden Aktaş’ı eleştiren Çetinkaya, çalışmada yer alan yüzden fazla fiyat içinde yalnızca ‘yumurta’ fiyatlarını baz aldı. Çetinkaya, “"Yumurta, doktor muayenesi fiyatları denildiğinde toplulaştırılmış bir fiyattan bahsediliyor. Örneğin bugün (dün) basına yansıyan bir haberde 2,57 lira yumurta fiyatı ifade ediliyor. Gezen tavuk yumurtası 5 lira. Ama 30'lu yumurtaların tanesi 2 lira. Tüketim ağırlıklarına bakıldığında vatandaşların çoğunlukla 30'lu yumurta tükettiği görülüyor. Ortalama toplulaştırılmış fiyatlara bakıldığında yumurta için 2,57 lira gayet mantıklı bir fiyat. Olay bir süre sonra teknik hesaplamalardan çıkıp algı yönetimine giriyor” dedi.

İTİRAF: ŞİRKET KÂRLARINA BAĞLI BİR FAHİŞ FİYAT ARTIŞI VAR

Türkiye’de fiyatları ölçen kamu kurumunun en yetkili ismi olan Çetinkaya, ‘enflasyona yüksek talebin (ücretlerin) yol açtığına’ ilişkin iktidar söyleminin tersine, “Şirket kârlarına bağlı bir fahiş fiyat artışı var” ifadelerini kullandı. Başkan Çetinkaya, “Türkiye'deki şirketler enflasyonist ortamı kullanarak normalde alması gereken karlardan daha yüksek fahiş karlar elde ediyorlar. Enflasyondan bağımsız şirket karlarına bağlı bir fahiş fiyat artışı var. Bu etki, pandemi sonrasından itibaren gözlemleniyor” dedi. (EKONOMİ SERVİSİ)

ÖNCEKİ HABER

ABD'den Polonya'ya 2 milyar dolarlık askeri destek kredisi

SONRAKİ HABER

Adana’da inşaattan düşen işçi yaşamını yitirdi

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa